Analizy oliwek zebranych z doświadczeń w roku 2013

W listopadzie 2013 r. przeprowadzono w laboratorium UWM w Olsztynie analizę morfologiczną i chemiczną owoców oliwek zebranych z drzew doświadczalnych na plantacji produkcyjnej Jola zlokalizowanej na Półwyspie Istria (Republika Chorwacji).

Szczepienie korzeni oliwek grzybami ektomikoryzowymi przeprowadzono na wiosnę 2012 r. Doświadczeniu poddano dwie odmiany oliwek: starą tradycyjną wyhodowaną na Istrze i Lecino (Leccino) wyhodowaną w Toskanii i będącą jedną z najszerzej w skali świata uprawianej odmianą oliwek.

Szczepionka ektomikoryzowa już w rok po zastosowaniu wykazała swoje działanie na owoce oliwki przejawiające się zwiększeniem ich masy i rozmiarów– szczególnie silnie uwidoczniło się w przypadku tradycyjnej odmiany istryjskiej gdzie odnotowano przyrost rozmiarów owocu o około 40% i masy miąższu i całego owocu o ponad 200% (tabela 1). Oliwka odmiany Lecino także korzystnie zareagowała na szczepionkę ektomikoryzowaną zwiększeniem rozmiarów owoców (od 18 do 45%) jak i wzrostem masy miąższu i masy całego owocu o około 80%. W przypadku owoców zebranych z drzew poddanych sztucznej mikoryzacji nie stwierdzono porażenia przez owady. Wymaga to dalszych badań aby stwierdzić czy twardość owocu lub grubość skórki uległa zwiększeniu.

Tabela 1

Cechy morfometryczne owoców oliwek (Chorwacja 2013)

Lp

Obiekt doświadczalny

Średnica owocu (mm)

Masa 20 owoców (g)

Owoce ** uszko-dzone (%)

poprzeczna

podłużna

miąższ

pestka

razem

1.

Kontrola – stara istriańska odmiana, Farma Jola

13,3 ± 0,3*

16,9 ± 0,6

26,6

8,8

35,4

70

2.

Ektomikoryza 2012. – stara istriańska odmiana, Farma Jola

19,0 ± 0,3

142%

21,0 ± 0,3

124%

80,7

303%

17,9

98,6

3.

Kontrola – Lecino, Farma Jola

11,0 ± 0,2

14,3 ± 0,4

15,7

8,5

24,2

38

4.

Ektomikoryza 2012. – Lecino, Farma Jola

13,0 ± 0,2

16,9 ± 0,3

25,8

18,5

44,3

5.

Ektomikoryza 2012. większe drzewa – Lecino, Farma Jola

13,5 ± 0,1

122%

19,3 ± 0,2

130%

28,2

180%

22,1

50,3

* – średnia z 20 pomiarów ± błąd standardowy; ** – owoce uszkodzone przez muchówki

Poniższa tabela 2 przedstawia wyniki pomiarów owoców oliwek odmiany Lecino poddanych sztucznej mikoryzacji w miejscowości Ipša (Republika Chorwacji). Na obiekcie tym przeprowadzono sztuczną mikoryzację posługując się w 2012 roku szczepionką zawierającą wyłącznie grzybnię trufli, a w 2013 r. niektóre drzewa zaszczepiono taką sama szczepionką jaką zastosowano na plantacji Jola na Istrze.

W tym przypadku wpływ mikoryzacji nie był tak silny jak wcześniej opisany. Owoce oliwek traktowane w 2012 r. szczepionką truflową charakteryzowały się podobnymi rozmiarami i masą jak owoce kontrolne. Szczepionka w skład której wchodziły grzyby ektomikoryzowe wyizolowane z dziko rosnących oliwek spowodowała zauważalny wzrost masy miąższu i całych owoców. Także i w przypadku tego doświadczenia nie stwierdzono uszkodzeń spowodowanych przez owady na owocach zebranych z drzew poddanych mikoryzacji oboma badanymi szczepionkami. Obserwacje będą powtarzane podczas corocznych zbiorów oliwek, uważamy, że symbioza korzeni roślin wyższych z grzybami mikoryzowymi w pełni ustali się po trzech – czterech latach od inokulacji i wtedy w pełni będzie można się wypowiedzieć na temat efektów produkcyjnych tego zabiegu.

Tabela 2

Cechy morfometryczne owoców oliwek (Chorwacja 2013)

Lp

Obiekt doświadczalny

Średnica owocu (mm)

Masa 20 owoców g)

Owoce ** uszko-dzone (%)

poprzeczna

podłużna

miąższ

pestka

razem

7.

Ektomikoryza (czyste trufle) 2012 – Lecino, Ipša

12,9 ± 0,2

19,2 ± 0,4

31,4

15,0

46,4

8.

Ektomikoryza 2013 – lecino, Ipša

13,3 ± 0,3

18,7 ± 0,4

36,2

115%

16,7

52,9

9.

Kontrola – Lecino, Ipša

12,9 ± 0,2

18,1 ± 0,3

31,5

15,6

47,1

25

* – średnia z 20 pomiarów ± błąd standardowy; ** – owoce uszkodzone przez muchówki

W poniższej tabeli 3 zestawiono najważniejsze cechy oliwek jako surowca do produkcji oliwy, która to spożywana na świeżo jest cennym źródłem zarówno nienasyconych kwasów tłuszczowych jak i biologicznie aktywnych związków, którymi są m.in. tokoferole (witamina D) i mający wysoką aktywność antyoksydacyjną skwalen, których to zawartość oznaczono w laboratorium stosując standardowe metody analizy chromatografii gazowej. Jeśli założymy na podstawie wysokiej masy owoców (tab. 1), że plon z roślin mikoryzowanych jest wyższy niż z roślin kontrolnych to nawet przy tej samej zawartości tłuszczu w owocach mikoryzacja znaleźć powinna szerokie zastosowanie, ale gdy okazuje się, że nie tylko masa owoców jest wyższa, ale i zawartość tłuszczu pod wpływem sztucznej mikoryzacji wzrosła to ten zabieg wydaje się mieć wielostronny efekt plonotwórczy. U tradycyjnej odmiany lokalnej z Istrii wpływ inokulacji na zawartość tłuszczu w owocach był niezmiernie wyraźny (wzrost w liczbach względnych o 43%), ale i w przypadku oliwek odmiany Lecino uprawianej na plantacji Jola stwierdzono w owocach wyższą koncentrację tłuszczu. W przypadku zawartości witaminy D (tokoferoli) w tłuszczu jedynie w przypadku mikoryzacji korzeni drzew oliwek odmiany Lecino o wyraźnie wyższym tempie wzrostu stwierdzono pewien wzrost zawartości tego związku w stosunku do kontroli natomiast wzrostem zawartości skwalenu na mikoryzację zareagowała odmiana tradycyjna.

Tabela 3

Parametry chemiczne owoców oliwek

 

Obiekt doświadczalny

Zawartość tłuszczu całkowitego w świeżych owocach oliwek %

Tokoferole

mg/1000g tłuszczu

Skwalen mg/1000g tłuszczu

Kontrola – stara istriańska odmiana, Farma Jola

16,11

385,5

954,3

Ektomikoryza 2012. – stara istriańska odmiana, Farma Jola

23,09

143%

231,9

1066,0

Kontrola – Lecino, Farma Jola

19,09

278,1

1147,0

Ektomikoryza 2012. – Lecino, Farma Jola

19,38

196,7

929,0

Ektomikoryza 2012. większe drzewa – Lecino, Farma Jola

21,72

113%

301,7

906,0

 

 

W przypadku analiz chemicznych owoców oliwek z miejscowości Ipša (tab. 4) należy wyraźnie zaznaczyć, że oliwki te były jeszcze niedojrzałe co mogło spowodować, że rośliny mogły jeszcze gromadzić tłuszcze i związki biologicznie czynne. Jednak mimo to widać, że drzewa mikoryzowane w 2013 r. przy pomocy inokulum otrzymanego z korzeni oliwek charakteryzowały się owocami o nieco wyższej zawartością tłuszczu w porównaniu do innych testowanych partii.

Tabela 4

Parametry chemiczne owoców oliwek

 

Obiekt doświadczalny

Zawartość tłuszczu całkowitego w świeżych owocach oliwek %

Tokoferole mg/1000g tłuszczu

Skwalen mg/1000g tłuszczu

Ektomikoryza (czyste trufle) 2012 – Lecino, Ipša

16,74

228,7

1170,3

Ektomikoryza 2013 – lecino, Ipša

19,90

231,9

1356,0

Kontrola – Lecino, Ipša

17,15

295,3

1500,4

 

 

Wydaje się, że powinny zostać przeprowadzone następujące analizy, które mogą bezspornie wykazać użyteczność grzybów mikoryzowych w uprawie oliwek: określenie wysokości plonu oliwek i tłuszczu, określenie składu chemicznego oliwy wytłoczonej z partii owoców zebranych z drzew inokulowanych i kontrolnych. Takie dane udostępnimy niebawem.

Dr hab. Andrzej Klasa

Uniwersytet Warmińsko Mazurski

Olsztyn